تصرف عدوانی و همه چیز در مورد آن / وکیل ملکی

تصرف عدوانی و همه چیز در مورد آن / وکیل ملکی

تصرف عدوانی چیست؟

ارکان دعوای تصرف عدوانی

انواع دعاوی تصرف

دعوای تصرف عدوانی چه زمانی قابل طرح است

تفاوت تصرف عدوانی حقوقی و کیفری

نحوه طرح دعوای تصرف عدوانی  به شکل کیفری

تفاوت دعوای خلع ید با تصرف عدوانی

 

 

 

تصرف عدوانی چیست؟

تصرف یا داشتن ید عبارت است از سلطه و اقتداری که شخص به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر یک مال دارد که این استیلا و تسلط مثبت مالکیت آن شخص است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود .طبق ماده ۳۵ قانون مدنی تصرف به عنوان مالکیت دلیل مالکیت است مگر  آنکه خلاف آن ثابت شود و طبق ماده ۳۱ هیچ مالی را نمی‌توان از تصرف دیگری خارج کرد مگر به حکم قانون.
 با تعریفی که از تصرف ارائه شد تصرف عدوانی عبارت است از اینکه شخصی مالی را که سابقا در تصرف دیگری بوده است به زور و به صورت عدوانی از تصرف و سلطه آن شخص خارج کند و آن را به تصرف خود در آورد .
ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی دادگاههای عمومی و انقلاب تصرف عدوانی را این چنین تعریف کرده است دعوای تصرف عدوانی عبارت است از ادعای متصرف سابق مبنی بر اینکه دیگری بدون رضایت او مال غیر منقول  او را از تصرف وی خارج کرده و اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست نماید.
 قید  عبارت غیرمنقول شمول این ماده را محدود نموده و اشکالاتی را برآن وارد آورده است یعنی اگرشخصی بدون رضایت دیگری مال منقول او رااعم  از دوچرخه یا اتومبیل را از تصرف وی خارج کند شده از شمول این ماده و بحث تصرف عدوانی خارج است.
 از مفهوم عبارت بدون رضایت شخص  باید در یابیم چنانچه مالی با رضایت متصرف سابق از تصرف وی خارج شد و بعد از آن شخص متصرف از این موضوع پشیمان گرددموضوع از شمول بحث تصرف  عدوانی خارج است.
پس نتیجتا هیچ کس حق ندارد مالی را که در تصرف و اختیار دیگری است را به نحو عدوان و با زور از حیطه تصرف وی خارج کند در غیر این صورت شخص غاصب شناخته شده و قابل تعقیب است.

ارکان دعوای تصرف عدوانی

جهت اثبات دعوای تصرف عدوانی شخص خواهان بایستی در مرحله اول ثابت کند که بر مال مورد ادعا سلطه و تسلط داشته است که این سلطه و تصرف درعرف باید به قدری باشد که عرف وی را متصرف بداند سپس در مرحله دوم باید اثبات کند متصرف عدوانی مال را به زور به صورت عدوانی به تصرف خود درآورده است.
دعوای تصرف عدوانی صرفاً جهت حمایت از تصرف سابق است پس در آن شخص مدعی از ارائه اسناد مالکیت برای اثبات مالکیت خود بی نیاز است و در دادگاه این دعوا خارج از نوبت رسیدگی می‌شود هزینه دادرسی دعوای تصرف عدوانی به دلیل غیرمالی بودن آن مقطوع و ارزان است.
در تصرف عدوانی مهم نیست ملکی که خواهان قبلاً در تصرف داشته مال خواهان بوده یا نه یعنی در واقع به مالکیت خواهان توجه نمیکنیم. فقط این موضوع مهم است که خواهان ملک را در تصرف و اختیار داشته و ادعا کند ملکی را که در اختیار داشته  دیگری به زور از چنگ خارج کرده است

انواع دعاوی تصرف

۱)دعوای تصرف عدوانی:به شرحی که گدشت.
۲)دعوای مزاحمت از حق:به شرایطی اطلاق میشود که متصرف بدون اینکه مالی را از چنگ مالک خارج کند نسبت به متصرفات وی مزاحمت ایجاد کند.مانند اینکه فردی با گداشتن مانعی از ورود شخص به منزل خودش  جلوگیری کند یا خودسرانه با زدن قفل به درب شوفاژ خانه مزاحم استفاده از اب گرم شود. 
۳)دعولی ممانعت از حق:ناظر به موردی است که فردی برای اعمال حق مالکانه شخصی نه تصرفی دارد ونه مزاحمت،بلکه مانع از استفاده قانونی مالک میشود.بهترین مثال ان فرضی است که یکی از اعضای مجتمع مسکونی با تغییراتی در انشعابات ساختمان اقدام به قطع اب یکی از واحدهای موجود نماید.
بنابراین در دعوای مزاحمت از حق خلل ایجاد میشود ولی در دعوای ممانعت بدون اینکه مزاحمتی برای استفاده از عین مالی ایجاد شود مانع حق استفاده ذیحق از مالش میشود.

دعوای تصرف عدوانی چه زمانی قابل طرح است

۱ )موضوع اختلاف مال غیر منقول باشد مثل زمین ،خانه، مغازه 
۲) خواهان ،مدعی تصرف قبلی در مورد مزبور بوده به حدی که عرف او را متصرف بشناسد همچنین شخص خواهان مدعی تصرف فعلی خوانده به‌طور عدوانی باشد
 ۳) شخص خوانده انکار کند

تفاوت تصرف عدوانی حقوقی و کیفری

دعوای تصرف عدوانی در دو بعد حقوقی وکیفری قابل مشاهده است،اما این دو باهم متفاوت هستند وهر کدام شرایط اقامه ومرجع صالح متفاوتی دارند..
انچه در طرح دعوای تصرف عدوانی باید مد نظر داشت این است که چنان چه دعوای تصرف عدوانی را به شکل دعوای حقوقی مطرح کنیم دیگر نمی توان دعوای تصرف عدوانی را به شکل کیفری اقامه کنیم اما عکس این موضوع امکان پذیر است.
درطرح دعوی تصرف عدوانی به شکل حقوقی بایستی به ارکان دعوی توجه نمود.ارکان دعوای تصرف حقوقی به زبان ساده عبارتست از اینکه شخص خواهان یا اقامه کننده دعوا بایستی قبل از متصرف عدوانی،خودش در مال غیر منقول متصرف باشد(سبق تصرف خواهان در اصطلاح حقوقی)ومدت تصرف به گونه ای باشد که عرف او را متصرف بخواند،سپس شخص دیگری به زور آن مال غیر منقول را از تصرف وی خارج کند.

نحوه طرح دعوای تصرف عدوانی  به شکل کیفری

در تعریف جرم تصرف عدوانی کیفری می توان گفت تصرف غیرقانونی و بدون اجازه مالک مال غیر منقول، از روی عمد و با علم به موضوع ،جهت اقامه دعوا تصرف عدوانی به شکل کیفری رعایت سه شرط ضروری است :
۱)جهت اقامه دعوا به صورت کیفری بایستی شما مالک مال باشید بنابراین اشخاص غیر مالک مانند مستاجر یا شخص امین که مال را به صورت امانت نزد خود دارد تنها می‌تواند اقامه دعوای حقوقی تصرف عدوانی بی نماید بنابراین شرط مالکیت اولین شرط برای اقامه دعوای تصرف عدوانی به شکل کیفری است 
۲)طرح دعوا صرفا برای اموال غیر منقول است نه اموال منقول 
۳) احراز عمد و سوء نیت و قصد استفاده متصرف ازمال به نفع خوددر طرح اقامه دعوای کیفری تصرف عدوانی ضروری است
پس چنانچه شخصی مالک مال غیر منقولی باشد که مورد تصرف عدوانی قرار گرفته است می‌تواند با داشتن سند مالکیت به دادسرای محل وقوع مال غیرمنقول مراجعه کند .در طرح شکایت کیفری احراز مالکیت شما کافی است و نیازی نیست سابقه تصرف خود را در محکمه ثابت نمایید اما آنچه باید به اثبات برسد این است که متصرف بدون رضایت شما مال غیر منقول را تصرف کرده است.

تفاوت دعوای خلع ید با تصرف عدوانی

خلع ید در اصطلاح حقوقی دعوایی است که مالک یک مال غیرمنقول به طرفیت متصرف غیرقانونی مال خود اقامه می‌کند و از دادگاه می‌خواهد که به روند تصرف غیرمجاز متصرف خاتمه دهد  و ملک ا و را از تصرف خارج کرده و تحویل او بدهند آن چه که در دعوای خلع ید ضروری است داشتن سند مالکیت بلامنازع است سندی که مالک بودن ما را به طور قطعی در دادگاه ثابت کند. مالک می‌تواند با داشتن سند مالکیت به مرجع صالح مراجعه نموده و با تنظیم دادخواست و طرح دعوای خلع ید به طرفیت متصرف که اصطلاحاً غاصب تلقی می شود خواسته خود را مطالبه نماید. 
شایان ذکر است که طرح دعوای خلع ید امروزه علی‌الاصول درصلاحیت شورای حل اختلاف است اما اگر چنانچه مالک باشیداما سندی دال بر اثبات ادعای خود نداشته باشید و طرف مقابل هم ادعای شما را انکار کند در این موارد بایستی ابتدا به دادگاه مراجعه نموده و دعوای اثبات مالکیت مطرح نمایید و با گرفتن حکم قطعی اثبات مالکیت از دادگاه در مرحله بعد دعوای خلع ید را در شورا مطرح نمایید.
لازم به توضیح است که دعوای تصرف عدوانی و دعوای تخلیه ید نیز متفاوت است.منشا دعوای خلع ید غصب است که در این موارد قرارداد مشخصی بین مالک وشخص غاصب وجود ندارد.اما در تخلیه ید ابتدائا بین شخص مالک ومستاجر قراردادی وجود داردکه در حال حاضر مدت ان خاتمه یافته انا شخص مستاجر حاضر  به تخلیه ی ملک نیست که در اینجا شخص بایددعوای تخلیه یدمطرح نماید که درآن مالکیت عین ملک شرط نیست وشخصی که مالک منفعت نیز می باشد می تواند مبادرت به اقامه ی دعوا نماید.

  • تعداد بازدید: 137
  • 1399/07/22
Support مشاوره تلفنی رایگان داشتن وکیل اختصاصی یک رویا نیست ما در 24 ساعت شبانه روز در خدمت شما هستیم